Jouke van Dijk in het Dagblad van het Noorden.

Volgens hoogleraar Jouke van Dijk zijn banenplannen voor ouderen zinloos. In een artikel in het Dagblad van het Noorden van 8 juni 2017 pleit de hoogleraar Regionale Arbeidsmarkt er voor dat onze overheid werkzoekende vijftigplussers rigoureus moet afschrijven. De overheid dient zich niet langer in te zetten voor werkgelegenheid voor vijftigplussers, maar moet zich uitsluitend richten op jongeren. “Dan voorkom je een verloren generatie.”

Pardon? Moeten we het in Nederland normaal gaan vinden dat mensen die op de helft van hun arbeidzame leven staan, totaal worden afgeschreven? Dat je na vijfentwintig jaar werken zo’n vijfentwintig jaar in een uitkering zit? Dat mensen die graag willen werken, in de bijstand worden gedropt? Waar ze dan vervolgens worden bespot en uitgemaakt voor ‘lui,’ niet alleen door figuren als Jinek en Jantje Smit, maar ook door onze eigen premier?

In Nederland gaat het nu om zo’n 100.000 mensen in een WW-uitkering. Daarnaast gaat het om een eindeloze groep ZZP’ers; dagloners die niet meer durven hopen op een normale baan. En uiteindelijk om ons allemaal, want iedere Nederlander wordt ooit 50-plus. Ik merk het vaak als ik met mensen praat – zo’n hoogleraar met z’n vaste baan is natuurlijk een uitzondering – : werkende ouderen voelen zich opgejaagd wild.

Verloren generatie

Die verloren generatie voorkom je trouwens niet, die is er al lang. Ik ben er een lid van. We kwamen op de arbeidsmarkt in de jaren 80, toen studerende jongeren elkaar vroegen ‘waar word jij later werkeloos in?” Dat zijn die vijftigplussers van nu, die je volgens Van Dijk (weer) aan hun lot moet overlaten. Eerst tien jaar lang vrijwilligerswerk, daarna met veel moeite in de aantrekkende arbeidsmarkt van de jaren 90 toch aan het werk, om vervolgens weer gedumpt te worden. Wij van de ‘lost generation’ herkennen elkaar altijd meteen. Je hele leven van baantje naar baantje, lage lonen en geen pensioenopbouw. En altijd als er gereorganiseerd moet worden word jij er – met hulp van de vakbond – volgens het principe ‘last in, first out’ –  als eerste weer uitgekieperd, hoe hard je ook gewerkt hebt om je baan te houden.

Tot je die bepaalde leeftijd bereikt, waarop niemand je meer wil hebben. En die maximum leeftijd wordt steeds lager. Ik ken overheden en hogescholen waar het beleid is dat men al niemand van boven de 35 jaar meer aanneemt (dat zegt men natuurlijk niet hardop). Er zijn mensen van mijn generatie die er wel in geslaagd zijn om een vaste baan te vinden. Maar ook voor hen geldt dat werkgevers altijd wel weer een excuus vinden om ze te ontslaan en te vervangen door jongeren. Ik ken legio grote organisaties waar alle vijftigplussers er systematisch uit zijn gewerkt.

Werkgevers zitten te springen om jongeren

Jarenlang zijn er in veel beroepsgroepen veel te veel jonge mensen opgeleid. En dat gebeurt nog. Ik las laatst voor het eerst een advertentie van een hogeschool die er eindelijk openlijk voor uitkwam. ‘Studeer journalistiek, want werkgevers zitten te springen om jonge mensen!’ Dat klopt: omdat die werkgevers er massaal vijftigplussers uit proberen te werken. Docenten en opleidingen zijn in een poging om hun eigen baantje te redden kennelijk alle schaamte voorbij.

Dat het arbeidsmarktbeleid voor ouderen niet werkt, daar heeft Van Dijk natuurlijk gelijk in. Dat komt omdat er geen arbeidsmarktbeleid voor ouderen is. Er is een arbeidsmarktbeleid tégen ouderen. Natuurlijk, er zijn sollicitatiecursussen. En er is een oud-voetballer die peptalks houdt in grote zalen om ‘vooroordelen van werkgevers over ouderen weg te nemen.’ Maar zolang de overheid de veelgevraagde jongeren op de arbeidsmarkt veel te goedkoop houdt, en veel te veel jongeren opleidt voor beroepen waarin werk schaars is, maak je als vijftigplusser weinig kans. Voeg daarbij dat bedrijven in de gelegenheid zijn om werkzoekende jongeren uit te buiten – vaak met medeweten van belastingdienst, vakbond enz,- door ze eindeloos stage te laten lopen, freelancewerk aan te bieden voor uitbuittarieven, en ze fulltime te laten werken tegen parttime betaling/contracten.

Eindelijk nuttig werk

Wat moeten die vijftigplussers zonder werk en inkomen volgens Van Dijk dan gaan doen?

“Ouderen moeten in de gelegenheid worden gesteld om nuttige dingen te doen voor de samenleving. Ze moeten niet meer worden lastig gevallen met de sollicitatieplicht.’’ En zinvol werk is er genoeg. ,,Denk eens aan al die bejaarden in de verzorgingshuizen die verlegen zijn om een praatje,of wat aandacht. Er zijn in ons land 4,3 miljoen mantelzorgers, van wie 730.000 meer dan acht uur per week zorg verlenen. Er zijn zo veel nuttige taken in de samenleving.’

Pardon? In Nederland schijnt een groot tekort aan vakkrachten te zijn. De beschikbare jongeren leiden we echter op tot heel andere beroepen, bijvoorbeeld tot journalist (er zijn in Nederland steeds meer opleidingen tot journalist, terwijl de beroepsgroep sterkt krimpt). De vijftigplusser kan vervolgens worden ontslagen en eindelijk iets nuttigs voor de samenleving gaan doen, bijvoorbeeld in de verzorgingstehuizen aan de slag, als ik Van Dijk goed begrijp. Mis ik iets?

Waarom leiden we die jongeren niet meteen op voor nuttig werk als ‘vakkracht’ of in de verzorgingstehuizen, zodat de ouderen in hun eigen beroep kunnen blijven werken? En hoe betaal je die ouderen – en hun omscholing – als ze in verzorgingstehuizen werken? Of wil Van Dijk werkelijk dat die ouderen in de zorg werken Met Behoud van Bijstand, een uitkering die ze pas krijgen nadat ze eerst hun eigen huis hebben opgegeten? Een bijstand waarvan je nauwelijks kunt rondkomen, en zonder vakantiegeld, want in de bijstand heb je immers altijd vakantie? En daarna in een AOW zonder aanvullend pensioen?

Te oud

Trouwens, ik best in de zorg aan de slag willen. Ik heb me zelfs ooit aangemeld voor zo’n opleiding. Probleem was dat ik werd afgewezen. Ik was toen 22 jaar. En dus te oud.

( ps. Misschien begrijp ik er allemaal niets van of is Van Dijk verkeerd geciteerd. Maar als dat niet het geval is, dan lijkt het me tijd voor een hoogleraar Regionale Arbeidsmarkt met een frisse blik. U weet wel, zo’n getalenteerde jongere (wat zijn er daar tegenwoordig toch veel van!) die het hele vakgebied eens lekker op de schop neemt en komt met een samenhangende visie op  ‘de toekomst van werk.’ Of laten we het over aan Google?)

 

 

 

 

 

Advertisements