wall

 

Republikein als regel, democraat als uitzondering

‘Donald Trump heeft gewonnen. Hoe is het in godsnaam mogelijk?’  Dat vroeg ik me vanmorgen af toen ik me de slaap uit de ogen wreef en het eerste nieuws van de dag bekeek. In ogen van iedereen die ik ken is Trump een ongewone en gevaarlijke man.

Maar nu ik er over denk is het niet zo vreemd. Ten eerste klopt de voorspelling van documentairemaker Michael Moore, met al de redenen die hij daarvoor aanvoert, zoals dat veel mensen gewoon nieuwsgierig zijn wat er gebeurt als Trump aan de macht komt.

Maar eigenlijk: alle republikeinen zijn in Europese ogen vreemd met hun christelijke gedweep en hun hate speech. Trump is een republikein in overdrive. Alle ‘gewone republikeinse dingen’ doet hij alleen wat extremer: groffe taal, hate speech, demonisering van politieke tegenstanders, een volkomen weigering samen te werken met mensen van de andere politieke partij. En natuurlijk: belastingverlaging voor de rijken.  Alleen het schijnheilige christelijke sausje ontbreekt bij Trump.

Republikeinse politici en media doen niet anders, en als er democraten aan de macht zijn, hebben republikeinen maar één doel: het democratische proces blokkeren waar het maar kan om de democraten dwars te zitten.

En toch winnen Republikeinen de presidentsverkiezingen altijd, behalve als er eens een uitzonderlijk slechte republikeinse president is. Zoals de democratische Obama alleen maar aan de macht kwam nadat Bush  er een uitzonderlijke puinhoop van had gemaakt en de VS ten onder liet gaan in het moeras dat Irak heet.

Niets nieuws dus eigenlijk. Een republikeinse president is in de VS de regel, een democraat is een uitzondering. Obama is in veel opzichten een  zwakke president geweest. Het past dus volkomen in het patroon dat de republikeinen nu winnen. 

Geen keuze

Of is er toch iets uitzonderlijks? Volgens mij wint Trump op één belangrijk punt. Hij kan zeggen wat hij wil, beledigen, liegen, discrimineren, het wordt hem niet aangerekend, zolang hij maar banen beloofd. Echte banen, zoals Amerikanen zich die herinneren van de jaren 50 en 60. Banen zoals in de tijd vóór het neoliberalisme. Make America Great Again!

Hé, waarom zegt Hillary dat niet? ‘Ik ga zorgen voor echte banen!’

Geen idee, maar feit is dat het regeringen tegenwoordig niet meer lijkt uit te maken of mensen (echte) banen hebben. Europa heeft er natuurlijk ook een handje van, banken zijn belangrijk, maar mensen niet. We hebben het overal in Europese landen gezien tijdens de crisis. Europa greep de crisis aan om massaal banen te vernietigen met een volkomen minachting voor het welzijn van haar burgers. In landen als Griekenland, Spanje, Portugal heeft bijna niemand meer werk, maar ook onze eigen regering heeft de afgelopen periode meer dan 400.000 banen nodeloos vernietigd.

Ook de mensen die nog wel werken hebben steeds minder bestaanszekerheid. Overal waar ik mensen spreek hoor ik hetzelfde verhaal. Mensen zijn bang. Bang voor hun baan. Niet alleen in de VS, maar in de hele westerse wereld. Bang voor hun baas die hen uitknijpt en bedreigt, die ze ziet als wegwerpproducten. In veel bedrijven heerst een constante angstcultuur, waarbij ‘einde contract’ of ‘reorganisatie’ de voortdurende stok achter de deur is. En altijd dreigt de Voedselbank.

Armoede en angstcultuur

Alleen als je het niet wílt zien, kun je niet zien waar het in deze Amerikaanse presidentscampagne om draaide. Mensen met goede banen (de elite) tegen de rest. Zelfs mensen die wel werken kunnen in de VS vaak niet meer rondkomen omdat er alleen nog maar zgn. hamburgerbanen zijn. Ze werken in twee of drie banen tegelijkertijd, en kunnen dan nog nauwelijks rondkomen.  Steeds meer Amerikanen leven in extreme armoede, bijna 50 miljoen. 1,2 miljoen kinderen zijn dakloos. Gemiddeld 1 op de 5 kinderen leeft er van voedselbonnen, maar er zijn staten waar dat veel en veel hoger is. En wat is daarbij erger, de armoede of de constante vernedering!

Dat arme mensen – of mensen die bang zijn dat te worden – nu gaan stemmen op iemand die wij niet ‘normaal vinden,’ hoe vreemd is dat? Ten eerste weten we dat mensen die arm zijn door alle stress en problemen veel slechter gaan nadenken, en moeilijker rationele keuzes maken. Hun IQ daalt tot wel 14 punten door de armoede.

Maar ze hoeven niet dom te zijn. Nee, er viel voor hen gewoon niets te kiezen,  er was namelijk maar één presidentskandidaat die hen banen beloofde. Want echte banen betekent meer dan geld, het betekent respect, er bij horen. Vrijheid en veiligheid. Tijd om je kinderen te zien.

Wat de Amerikaanse kiezers hebben gezegd is ‘we vinden banen belangrijker dan al het andere.’ Banen dus. En als je daarvoor in een land met een knettergekke president achter een muur moet wonen, dan moet dat maar. Dat is ook een boodschap aan Europese politici. Ik hoop dat ze het zien voordat het te laat is, want zo moeilijk is het allemaal niet.

 

 

 

 

Advertisements