Tags

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

20151201_154156

Conservator Jeroen ter Brugge van het Maritiem Museum Rotterdam

Ik heb een nieuwe taak: het uitgeven van een uniek reisverslag Amsterdam-St. Petersburg per tweemaster, uit 1865. En ondertussen zoek ik verder naar mijn familiegeschiedenis. De stand van zaken.

(Update: inmiddels is mijn onderzoek gevorderd en blijkt de zeilmakerij op een ander adres te hebben gezeten: zie: twee eeuwen zeilmakerij Zeilinga.)

En toen was er een onverwachts telefoontje. Het Maritiem Museum Rotterdam. Het museum heeft op een veiling een boekje aangekocht. Het blijkt een handgeschreven reisverslag te zijn dat in 1865 is gemaakt aan boord van de Piet Hein, kapt. A. Meijer, of om hem zijn volle naam te geven: Aldert Jacobs Meijer.

Kapitein A. Meijer is mijn betovergrootvader. Hij zeilde met de tweemastbrik Piet Hein op St. Petersburg, en de schrijver van de het boekje was een keer met hem meegevaren. Het boekje is uniek, want er zijn verder geen dergelijke reisverslagen bekend uit die tijd.

Enthousiast reed ik naar Rotterdam waar ik verwelkomd werd door conservator Jeroen ter Brugge. Hij wist dat ik met onderzoek naar mijn familie en de Piet Hein bezig was, want ik had ooit contact gezocht met het museum. Dat heeft namelijk een scheepsportret van de Piet Hein (II) , het tweede schip van Meijer dat zo heette.  Ik bekeek het boekje en het scheepsportret. We spraken af dat ik het boekje ga publiceren in combinatie met mijn familiegeschiedenis.

Wat haal ik me nou weer op de hals? Wat een werk!

20151201_155532

Rechtsonder: de Piet Hein door Jacob Spin, in het Maritiem Museum Rotterdam

 

Ik kan voorlopig nog niet veel zeggen over het boekje, dat is de afspraak met het Museum, dat is immers de eigenaar, maar wel een paar dingen. Het is een handgeschreven verslag in potlood. De schrijver is een Ede Abraham Zeilinga. Daar waren er meerdere van, maar in het boekje staat ook een stukje van zijn zus Neeltje. Ze heeft het reisverslag gelezen. Daardoor weet ik dat het om Ede Abraham Zeilinga moet gaan is in 1848 in Amsterdam geboren is, en in 1918 in Groningen overleden.

Neeltje Zeilinga 1851

Neeltje Zeilinga, de zus van Ede Abraham Zeilinga. Foto met dank aan Wim AJ Zeilinga

Voor wie niet zo in de geschiedenis zit: mijn familietak Meijer en de familie Zeilinga kwamen van Schiermonnikoog. Leden van de familie trouwden diverse keren met elkaar.  Alderts schoonvader heette ook Ede Abrahams Zeilinga. Deze Ede verplaatste begin negentiende eeuw zijn zeilmakerij van Schiermonnikoog naar Nieuwendam. Later zette Zeilinga’s zoon Jacob de zeilmakerij in Nieuwendam voort, terwijl zijn broer Feije er één begon aan de overkant van het IJ, aan wat nu de Prins Hendrikkade 120 in Amsterdam is.

De hele familie, schoonfamilie en aanhang verhuisde mee. Aldert en zijn vrouw Grietje Zeilinga woonden ook op Nieuwendam in zo’n mooi huisje zoals je ze alleen in de Zaanstreek ziet. Aldert voer voor rederij  Kaars Sijpesteijn uit Krommenie met zijn eigen schip de Piet Hein, dat recht tegenover zijn huis was gebouwd op de scheepswerf van de gebroeders Meursing.

Piet Hein 1856. Gezagvoerder A. Meijer. Schilderij door Jacob Spin.

Piet Hein 1856. Gezagvoerder A. Meijer. Schilderij door Jacob Spin.

En dan is het 1865 en vraagt Ede, een zeventienjarige zoon van zeilmaker Feije Zeilinga of hij mee mag op een plezierreisje naar St. Petersburg, de vaste bestemming van zijn oom Aldert. Dat mag. Onderweg houdt Ede een soort dagboek bij. Voor mij biedt dit reisverslag een onverwacht en ontroerend inkijkje in het leven van mijn verre voorvader. En er is nog iets interessants: Een jaar na de reis – Ede is dan net achttien jaar – begint Ede een eigen zeilmakerij. Hij doet dat samen met zijn broer Jan Jurgen, op een plaats die mij erg vertrouwd is: de Noorderhaven in Groningen.

Natuurlijk moet ik daar meer over weten, maar mijn zoektocht begint weinig hoopvol. Allereerst ga ik op zoek naar de bron: wie heeft het reisverslag op de veiling aangeboden? Na veel heen en weer bellen weet ik dat te achterhalen.

Voor wie het wil weten: via deze lijn is het boekje overerft

Ede Abraham Zeilinga trouwde met Willemina Bulthuis, de dochter van de Groningse wijnhandelaar Lambertus Bulthuis. Ze kregen een zoon en een dochter. Zoon Cornelis Lambertus Zeilinga stelt een genealogie van de familie op (hij schrijft onder andere een brief aan mijn opa, die ik nog heb) en erft het reisverslag van Ede. Cornelis trouwt met de dochter van de bekende tabaksfabrikant Henricus Lieftinck:  Margaretha Wolthera Hemmina Lieftinck. Zij kregen vier kinderen, waarvan de langstlevende het reisverslag erft: dochter Wilhelmina (1906-1996). Zij trouwt met Jelle van Overstraten Kruysse en krijgt twee kinderen, waarvan dochter Margaretha Dirkje Overstraten Kruysse het boekje nalaat aan haar vier kinderen. Eén van hen heeft  het reisverslag op de veiling aangeboden. Het zou interessant zijn om te weten of er nog meer van de familie Zeilinga of Lieftinck in de familie Overstraten Kruysse bewaard is gebleven, maar het is me tot nu toe niet gelukt om daar achter te komen.

Is er meer?

Ik hoop natuurlijk dat er meer is. Foto’s van Ede en Jan Jurgen misschien? De verkoopster van het boekje staat mij door de telefoon met enig wantrouwen te woord. Ze zegt een paar kisten met ‘oude spullen’  te hebben geërfd, van haar moeder die momenteel dementerend in een verzorgingstehuis is opgenomen. Is het wat waard? Heeft ze te weinig voor het boekje gekregen? Ze zal nog eens kijken, want weet niet wat er in zit, maar reageert daarna niet op mijn mails. Ze is waarschijnlijk de enige erfgenaam, niet alleen van ‘mijn Ede’ maar ook van de familie van de vrouw van zijn zoon, die uit de bekende Groningse familie Lieftinck stamt, bekend van de tabaksfabrieken en de minister van financiën.

Wie helaas ook niet meer reageert is de familiegenealoog van de familie Zeilinga. Eerder tijdens mijn onderzoek hadden we contact, en ik had verwacht dat hij enthousiast zou zijn over deze nieuwe vondst, maar nee, er komt geen reactie. Wat er aan de hand is? Ik hoop niets ernstigs.(Update: inmiddels hebben we weer contact, er blijkt iets mis te zijn gegaan in de mailwisseling.)

Dan een verrassing: er leeft een man in Nederland die de voornamen Dirk Jan Jurgen draagt. Dirk is zijn ene overgrootvader, Jan Jurgen is de andere. Jan Jurgen Zeilinga is de broer en zakenpartner van mijn Ede. Maar helaas, Dirk Jan Jurgen weet mij helemaal niets te vertellen. Hij weet helemaal, maar dan ook helemaal niets, over de overgrootvaders waar hij naar vernoemd is, en heeft geen foto’s of andere dingen van ze geërfd. Er was ‘iets in de familie’ dat men maar beter vergeten kan, geeft hij als reden.

Nooorderhaven zuidzijde 1905

Noorderhaven ZZ Groningen in 1905. Uiterst rechts de zeilmakerij

Ook de wetenschap laat me in de steek. Het Noordelijk Scheepvaartmuseum weet me namelijk te vertellen dat er nooit onderzoek is gedaan naar zeilmakerijen in Groningen.

Daarmee komt het er op neer dat ik op archiefmateriaal en eigen onderzoek ben aangewezen. Een eerste verkenning leert dat het archiefmateriaal ook niet overvloedig zal zijn. Wel vind ik een foto van Ede’s zoon Cornelis Lambert in goed gezelschap, van o.a. zijn ‘schoonvader’ Lieftinck, samen met die andere Groninger tabaksfabrikant Niemeijer. Wat ik gelukkig wel vindt: in oude kranten zijn wat advertenties die me meer leren over de zeilmakerij. Die zat op een plek die we nu kennen als Noorderhaven ZZ 22. Vlak achter de stadswallen (nu Noorderplantsoen) zat nog de bijbehorende touwslagerij. In de Groninger Archieven vind ik een oude ansicht uit 1905, waarop een deel van het pand te zien is. Zo te zien was het toen nog steeds een zeilmakerij. Tegenwoordig staat er op deze plek een nieuw pand, dat wel enige verwantschap vertoont met het oude.

Tot nu toe heb ik meer over mijn familiegeschiedenis gevonden dan ik in het begin voor mogelijk had gehouden, zoals te lezen is in mijn vorige blogs over mijn familiegeschiedenis. Wat gaat er nog komen?

Inmiddels het ik de tekst van het reisverslag getranscribeerd. Maar er blijft ook nog heel wat over om te onderzoeken. Het zou daarbij fijn zijn als er nog oude foto’s of documenten zouden opduiken. Wie weet zijn er toch nog ergens leden van de familie Zeilinga die iets hebben? Daarnaast zal ik nog heel wat archiefonderzoek moeten doen, maar het einddoel is duidelijk: een mooi overzichtsboek over het reisverslag, kapitein Aldert Meijer en zijn (schoon)familie en daarmee een inkijkje in die unieke Nederlandse zeevaartgeschiedenis van de negentiende eeuw.

17 01 1862 Onnes verkoopt Zeilmakerij

Zeilmakerij met lijnbaan te koop aangeboden door H.B. Onnes in 1862. Alles wordt gekocht door Ede Abraham Zeilinga en zijn broer Jan Jurgen.

 

Advertisements