Tags

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Onlangs kwam ik digitaal een oude bekende van me tegen: Alex Hazelaar. Ooit was hij hoofdredacteur van onze eigen stadszender OOG. Vervolgens vertrok hij naar Almelo, waar hij eenzelfde baan had. Nu kwam ik hem tegen op de landelijke website JOOP, waar Alex een blog had. Promotie? Nee…
Het bleek me dat Alex al geruime tijd werkeloos was. Na 20 jaar trouwe dienst, was hij in 2011 ontslagen bij de zoveelste mediabezuiniging. Nu hield hij op JOOP een blog bij over zijn belevenissen als hoogopgeleide werkzoekende 50-plusser. De sociale dienst van Almelo had bedacht dat Alex maar eens iets nuttigs voor zijn uitkering moest doen. ‘Re-integratie in het arbeidsproces.’ Dus zat hij nu tussen de laaggeschoolden theezakjes te vouwen, en schreef daarover. De werknemers van de sociale werkplaats, – die het werk ooit deden- waren naar de bijstand gestuurd.

Afscheid van Groningens best gelezen politiek commentator

 

Hebt u onlangs dat afscheidsinterview met Hans Berens gelezen? Nee? U kent hem vast wel, de politiek verslaggever van de Groninger Gezinsbode. Hij hield er na enkele decennia mee op. Dat was niet zijn eigen keus, maar die van zijn werkgever. Die koos voor ‘Een Nieuwe Redactionele Verbeterde Koers’ voor het ooit zo populaire huis-aan-huis-blad uit de stad. Met ‘nog meer aandacht voor de adverteerder’ en ‘De Mens Achter het Nieuws.”

Opeens was Hans geen verslaggever meer, maar zelf mens achter het nieuws. Als je op je negenenvijftigste ontslagen wordt:  recht op drie en een half jaar WW. En wat dan? De theezakjes?

Aan Hans zal het niet hebben gelegen. Zijn nieuws en commentaren vielen wekelijks bij minstens 120.000 huishoudens op de deurmat. Volgens mij was Hans daarmee de meestgelezen politiek commentator van de stad. Hij speelde een prominente rol in belangrijke discussies, zoals rond de tram.

Waarom wordt zo’n verslaggever de laan uit gestuurd? Omdat hij niet meer gelezen wordt? Nee, want het laatste commentaar van Hans was nog anderhalf maand na zijn vertrek, het best gelezen artikel op de website van de Groninger Gezinsbode. Kennelijk vinden de lezers Hans’ commentaren toch heel wat interessanter dan ‘De Mens Achter Het Nieuws.’

Nee, de aanleiding was dat NDC mediagroep – de uitgever van de Gezinsbode en het Dagblad van het Noorden – al jaren in slecht weer verkeert. De oplagecijfers van de dagbladen hollen achteruit en de advertentie-inkomsten navenant. En daar schijn je iets aan te kunnen doen als je je best gelezen commentator ontslaat. Het bedrijf had zelfs serieuze plannen om álle weekbladredacteuren te ontslaan, maar daar stak de vakbond een stokje voor.  Er blijven nu tot de volgende reorganisatie nog enkele redacteuren in vaste dienst.  NDC reorganiseert bijna jaarlijks.

Beunhaas

 

Zelf heb ik acht jaar lang het Harener Weekblad gemaakt, vergelijkbaar met de Gezinsbode. Ik deed dat met hart en ziel. De krant was in Haren bijvoorbeeld het hart van belangrijke discussies rond de bouw van een nieuw gemeentehuis, de herindeling, uitbreiding in Haren-Noord, en noem maar op. Verhalen die bijvoorbeeld leidden tot een ‘parlementaire enquête’ door de gemeenteraad, omdat ze gesjoemel door de wethouders onthulden. Gebeurde er iets in het dorp, en het Harener Weekblad schreef er niet over, dan werd daar schande over gesproken. Men eiste dat de krant er over schreef. Eiste.

“Wat?!!” zei mijn voorganger Hein Bekenkamp, toen ik hem bij mijn begin acht jaar geleden, vertelde in hoeveel uur ik het Harener Weekblad moest maken, en voor welk salaris. “Dat kun je niet doen! Dan ben je een beunhaas!” Acht jaar later is de beunhaas ontslagen, wegens te duur. Het Harener Weekblad is van zes pagina’s eigen verhalen en foto’s gereduceerd tot twee pagina’s persberichten in een Harense editie van de Groninger gezinsbode.

Wat zegt u? Zonder redacteuren kun je geen kranten maken? Dat klopt. Daarom werkt NDC nu met een nieuw soort journalisten. Eentje daarvan staat bijvoorbeeld in een bakkerswinkel achter de toonbank, en een andere is ‘witte schoonmaakster.’

Ik verzin het niet, het is echt zo. Daarmee verdienen deze journalisten net genoeg geld om in hun ‘vrije tijd’ een krant te maken. Ze maken zelf geen verhalen meer, maar plaatsen alleen nog aangeleverde persberichten, van gemeenten en bedrijven die ‘mikken op free publicity.’

Ooit was de Groninger Gezinsbode een geroemde en gevreesde krant die driemaal per week verscheen en vol primeurs stond. Nu is het een advertentieblaadje dat éénmaal per week verschijnt met enkel persberichten.

Nieuwe websites met nieuws

Toch jammer, dat u dat interview met Hans Berens niet hebt gelezen. Dan had u dit allemaal al geweten. Dan had u geweten hoe het er in Groningen voor staat met de waakhond der democratie. Natuurlijk zijn er meer waakhonden, maar De Groninger Gezinsbode heeft binnen de stad natuurlijk wel het hoogste bereik, doordat die gratis verspreid wordt, en Hans hield wel van een beetje ‘bijten.’

Voor wie niet tot het selecte elitaire clubje mensen behoort dat nog betaalt voor zijn nieuws, en toch bij wil blijven, zijn er inmiddels talloze gratis nieuwswebsites. Neem bijvoorbeeld De Groninger Krant van Mike Tomale.

“Journalistiek wordt een hobby,” verzucht Tomale, als ik hem spreek. Al jaren probeert Mike een rendabele nieuwswebsite op te zetten. Aan zijn inzet en plannen zal het niet liggen. Mike werkt zo’n 60, 70 uur per week, en krijgt daarbij inmiddels hulp van zo’n tien vrijwilligers, waarvoor hij zelfs opleidingen organiseert. Maar verdienen? Ho maar!

Dan zijn er nog websites zoals de Groninger Internet Courant, Dichtbij Groningen (van De Telegraaf), en Focus Groningen. Hoe rendabel die websites zijn, weet ik niet, maar ik kan een gokje doen, vooral als ik zie dat ze nauwelijks geld besteden aan het maken van eigen nieuws, maar allemaal dezelfde persberichten plaatsen.

Ze hebben één groot voordeel: er staat geen reclame op. Tenminste, niet bij mij, want ik behoor tot de snel groeiende groep die een Ad-Blocker gebruikt. Die stopt al die hinderlijke reclame.

Nieuwswebsites hebben nauwelijks bereik

Wat voor bereik heeft zo’n nieuwssite nou? Zoals gezegd, ik heb zelf lange tijd het Harener Weekblad gemaakt, met de bijbehorende website, ook voor NDC mediagroep. Ik was er trots op dat die website goed werd bezocht en was er dag en nacht mee bezig.

Maar wat is goed? 1200 bezoekers per dag. Zet dat af tegen het bereik van de papieren versie van diezelfde krant met een oplage van 28.000 stuks. De oplage van de Gezinsbode is 120.000 stuks, maar toch trok de website van de Gezinsbode slechts enkele duizenden bezoekers per dag. Van papieren kranten weten we bovendien, dat ze gemiddeld door 2 tot 3 personen worden gelezen. Ook in de huizen met de NEE/NEE-stickers leest nog de helft zo’n krant. Het bereik van papieren kranten is dus oververgelijkbaar veel groter dan die nieuwswebsites.

Hoeveel omzet had NDC nu uit zo’n website? Ik kan het u verraden, want een stagiaire heeft het onderzocht en gepubliceerd: 200 euro per maand. Omzet. Dus trek daar de ICT-kosten van af, en het loon van de redacteur die er dagelijks zo’n tien berichten met foto voor schrijft en plaatst, en u hebt het rekensommetje in beeld.

 

Er is in Nederland één nieuwswebsite die rendabel is. Hoe? De grote landelijke nieuwssite Nu.nl is er tegenwoordig trots op dat zij 5% van haar nieuws zelf maakt. Met andere woorden: de rest is gejat. Omdat zelf nieuws maken te duur is. Goedkoop landelijk nieuws op de best gelezen website van het land, is dat dan rendabel? Niet heel erg. De universitair geschoolde redacteuren verdienen slechts het minimumloon. Betaal daar je studiebeurs maar eens van af….

Landelijk zijn er verder een aantal vernieuwende initiatieven zoals ‘De Correspondent.’ Die worden omschreven als ‘hoopgevend, ‘ waarmee bedoeld wordt dat ze nog steeds verlies maken en journalisten niet fatsoenlijk kunnen betalen.

Als de meest populaire landelijke nieuwswebsite zo moet werken, hoe kan een lokale nieuwswebsite ooit rendabel worden? Door vrijwilligerswerk, of door geld te verdienen aan een papieren krant.

 

En dan ja, die Ad-Blockers. Inmiddels heeft 15% van de Nederlanders zo’n handig programma, en dat aantal groeit snel. Ad-Blocker houdt niet alleen die hinderlijke advertenties tegen, maar maakt internetten ook nog eens veel sneller. Dus waarom zou je het niet doen? Op internet is het bereik van advertenties precies te meten. Dus iedere Ad-Blocker er bij, is een navenante daling in de advertentie-inkomsten van websites. Dat er al websites zijn die hun klanten smeken om geen Ad-Blocker te gebruiken, is veelzeggend.

Apple gaat de Ad-Blockers nu standaard in haar producten inbouwen. Daarmee gaat niet alleen Nu.nl en andere nieuwswebsites failliet, maar lijkt zelfs het einde van het Google-imperium aangebroken.

Waarom gaan nieuwsredacties eigenlijk door met al die websites, terwijl ze alleen maar geld kosten? “Omdat over tien jaar niemand meer een papieren krant leest,” is het veel gehoorde antwoord. En dat zal kloppen, met de dalende oplage cijfers van tegenwoordig. Maar we zien nu al dat die lezers niet naar digitale media verhuizen, ze lezen gewoon nauwelijks meer nieuws.

Ook televisie en radio lijden onder bezuinigingen

Natuurlijk, er zijn nog andere lokale nieuwsmedia dan de krant. Televisie en Radio. Hoe is het daar dan mee gesteld in Groningen? Ten eerste zijn ze relatief duur. Televisie maken is een tijdrovend proces dat korte filmpjes oplevert, maar het resultaat is toegankelijk en bereikt daardoor gemakkelijk veel mensen.

OOG

“Bezuinigingen Rijk bedreigen lokale omroep OOG.” Zomaar een nieuwskop uit 2011. Inmiddels is het 2015 en de bezuinigingen hebben flink huisgehouden bij OOG. Naar verluid lopen er regelmatig redacteuren te tieren dat het zo niet meer langer kan, omdat ze dag en nacht aan het werk zijn. Er zijn zoveel ontslagen gevallen, dat niet alleen de hele achtergrondredactie is verdwenen, maar ook een belangrijk deel van de nieuwsredactie.

Met slechts enkele mensen op minimumloon en veel kunst en vliegwerk wordt geprobeerd om de dagelijkse nieuwsuitzendingen in de lucht te houden. Ecco van Oosterhout – in mijn opinie één van Groningens beste journalisten – werkt er bijvoorbeeld in een gesubsidieerde zgn. ‘seniorenbaan.’ Ooit maakte hij het radioprogramma OOG Forum, een prachtig achtergrondprogramma dat inmiddels is wegbezuinigd. Tegenwoordig stort Ecco zich noodgedwongen vooral op het maken van korte nieuwsitems.

In 2015 is er 50.000 euro direct bezuinigd op het budget van 5 ton. Daarnaast loopt de omroep nog inkomsten uit ‘gemeenteboodschappen’ en reclame mis, en moet het in het totaal met zo’n 100.000 euro doen. En dat is alleen nog maar de teruggang over één jaar. Vroeger maakten redacteuren van OOG TV drie tot vier items per week. Nu doen ze dat soms in een dag.

Regionale Media

Behalve de lokale media zijn er natuurlijk ook regionale media. Dat medialandschap is overzichtelijk. Eén krant, één omroep.

Op krantengebied hebben we monopolist Dagblad van het Noorden van NDC mediagroep. U weet wel, die krant die iedere keer bijna failliet gaat. Bijna niemand houdt echt van die krant, maar ooit had hij toch 160.000 abonnee’s. Maar het gaat hard: vorig jaar daalde het aantal abonnee’s weer met 5.4% en zit nu onder de 100.000. Landelijk dalen de oplagecijfers van kranten zo’n 4,9% per jaar. Rekent u maar uit hoelang de krant nog bestaat….

Daarnaast hebben we nog ‘de staatsomroep’  RTV Noord. Mooie zender, maar ook die moet jaar op jaar inleveren. Per 1 januari 2017 moet de omroep opnieuw 11% van haar budget inleveren, 1,1 miljoen. Dat zal weer worden opgevangen door ‘efficiënter te werken.’ Ik ken inderdaad al de nodige journalisten die de omroep hebben verlaten omdat ze er de werkdruk niet meer aankonden.

Daarnaast lopen ook de kijkcijfers van regionale omroepen snel terug. RTV Noord richt zich vooral op het platteland (Stadjers kijken naar OOG TV) en heeft als best bekeken regionale zender een bereik van 26, 7 procent, maar hoelang nog?

Paniek onder de politici

10931459_947487818596660_1241190961752236056_n

Nu begrijpt u waarom de politici in Groningen in paniek zijn. Hebt u ze onlangs gezien, tijdens die grote demonstratie voor persvrijheid? “Je Suis Charlie!”

Maar waarom die leuzen in het Frans? De democratie is hier in Groningen! Zonder vrije en gezonde pers immers geen democratie. Hoe moet de burger immers bepalen wat hij stemt, als hij niet meer weet wie de politici in zijn gemeente zijn, wat het beleid is, wat er goed gaat, wat fout? Vooral nu gemeenten er zoveel belangrijke taken bij krijgen door de decentralisaties? Participatiemaatschappij?

Groningen is een arme stad. Eén op de vijf kinderen groeit er op in armoede. Lang niet iedereen kan zich een krantenabonnement van 312 euro per jaar veroorloven. Mogen alleen rijken meedoen in de democratie?

Ja, voor Charlie uit Frankrijk komt men massaal in beweging. Maar komen mensen ook in actie voor onze eigen Hans Berens? Of die andere Groninger journalisten? Waar blijft de politiek nu de geschreven journalistiek in Groningen op sterven ligt?  Of is het wel lekker gemakkelijk als niemand je meer op de vingers kijkt als je een fout maakt? Kijkt men uit naar de tijd dat alle Groninger journalisten theezakjes zitten te vouwen?

Het verdienmodel van de vrije pers lijkt haar levenseinde te benaderen. De adverteerders gaan naar grote internationale internetmonopolisten als Google en Facebook, waartegen kranten het afleggen. Of ze mikken alleen nog op ‘free publicity.’ De vrije pers stort in. En daarmee ook de democratie.

U hebt het niet gelezen? Dat afscheidsinterview met Hans Berens? Veelzeggend, maar vreemd is het niet: waar zou u dat nog moeten lezen?

ggb-Je-Suis-Charlie-Groningen-Foto-Marco-in-t-Veldt-21-895x671

ps. Dit verhaal is slechts een persoonlijke analyse van de huidige stand van zaken in de Groninger Pers. Ik vind het tijd dat de Groninger journalistiek openheid van zaken geeft, en in discussie gaat met burgers en politiek. Zijn er ook oplossingen? Tot nu toe is er al decennia gezocht naar een nieuw verdienmodel. Tevergeefs. Is het dan allemaal hopeloos? Natuurlijk niet, maar er moet wel iets gebeuren. Meer daarover in een volgend blog.

Advertisements