Tags

, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Boekhandel Los tegenwoordig, met daarachter de plek waar de fabriek van Dijkhuis & Co stond.

Boekhandel Los tegenwoordig, met daarachter de plek in de Nassaulaan waar de fabriek van Dijkhuis & Co stond.

Rond 1900 ontwikkelde de Nassaulaan zich tot de belangrijkste winkelstraat van het snelgroeiende dorp Bussum. Met drie of vier winkels speelde de familie Meijer daarin geen onbelangrijke rol. Er is echter nog nooit iets over die geschiedenis geschreven.

Vier kinderen uit een kapiteinsgezin uit Nieuwendam vestigden zich rond 1884 in de laan en begonnen er een kruidenierszaak, een bakkerij en een limonadefabriek. 

Op internet vind ik een foto van de fabriek van Dijkhuis & Co in Bussum. Is er enig verband met de Dijkhuizen die trouwen met leden van mijn familie Meijer? Het duurt een tijd voordat ik doorheb hoe het zit met deze fabriek in mineraalwater en vruchtensappen, in de Nassaulaan in Bussum.

Een winkelstraat in een snelgroeiend dorp Bussum

In 1874 opent het treinstation van Bussum en even later krijgt het dorp een stoomtram. Het slaperige boerendorp naast de vesting Naarden, ligt opeens aan de spoorlijn van Amsterdam naar Amersfoort en stapt de nieuwe tijd in. Daarmee wordt het aantrekkelijk voor rijke Amsterdammers die de stinkende grachten van de grote stad willen ontvluchten. Er verschijnen grote villa’s in en rond het dorp Bussum.

Tegenwoordig vormt de Brinklaan een grote verticale rechte lijn die Bussum in twee helften lijkt de verdelen: oost en west. Maar de naam zegt het al: de laan vormde ooit een soort uiterste grens van het dorp, bij de brink. Tussen het station en het dorp ligt in 1874 nog een grote open vlakte, maar al snel vult die zich met straten en villa’s. Het inwonersaantal verdubbelt in tien jaar, van 3000 naar 6000. En de groei zet snel door. In 1909 wonen er al 12.808 mensen. Bussum is een groeimarkt voor de middenstand. Eind negentiende eeuw begint zich een zijstraat van de Brinklaan te ontwikkelen tot winkelstraat: de Nassaulaan. Eerst staan er alleen nog grote villa’s, maar al snel komen er meer en meer winkels, de villatuinen worden volgebouwd.

De Co van Dijkhuis

Aldert Meijer (geb. 1862) is de jongste uit een gezin van vier kinderen die in 1877 wees zijn geworden. Hij is mijn overgrootvader. Als zijn ouders in 1877 overlijden, is Aldert vijftien jaar oud.  “Zijn zussen hebben een winkel voor hem gekocht,” vertelde mijn moeder me altijd. Maar is dat zo?

Aldert Meijer meerderjarig verklaard Algemeen Handelsblad Amsterdam, 09 10 1884Ik ontdek een advertentie in de Staatscourant. Daaruit blijkt dat Aldert op achttienjarige leeftijd een juridische procedure heeft gevoerd om meerderjarig (venia aetatis) te worden verklaard. Waarom? Dat wordt me duidelijk als ik een gemeentelijke mededeling vind. De heren Dijkhuis en Meijer gaan op dat moment een vennootschap aan. Ze starten een fabriek.

Blijkens acte van 12 december 1884 , voor den in Bussum gevestigden notaris H.P. Bok verleden, is tussen de heren Gerardus Hermanus Dijkhuis, winkelier, en Aldert Meijer Junior, zonder beroep, beiden wonenden te Bussum, aangegaan eene vennootschap, ten doel hebben het fabriceren van Minerale Wateren en Vruchtensappen, de verkoop daarvan, benevens het handel drijven in verschillende biersoorten, wijnen, likeuren en aanverwante artikelen, onder de Firma Dijkhuis en Co. (enz…)

Bekendmaking van de oprichting van Dijkhuis & Co.

Bekendmaking van de oprichting van Dijkhuis & Co.

De ‘Co’ in Dijkhuis & Co, is dus Aldert Meijer, mijn overgrootvader. Waarom hij niet met zijn naam in de firma – en dus de geschiedenis – wordt genoemd? Gerard moet duidelijk de baas zijn geweest en Aldert ‘mocht meedoen.’

Lachend in mijzelf, bedenk ik dat de geschiedenis zich in zeker opzicht herhaald. Ook ik wordt ‘Co’ genoemd. Niet omdat ik ‘mag meedoen,’  maar als afkorting van mijn naam MarCo.

Aldert is in 1884 achttien geworden en moet en wil gaan werken. Gerard en zijn vrouw Stientje Meijer hebben korte tijd in Koog aan de Zaan gewoond, maar hebben zich in Bussum gevestigd. Uit de aanvraag blijkt dat Aldert op dat moment officieel in Amsterdam woont (bij zijn broer Jacob?) maar dat hij zich inmiddels in Bussum heeft gevestigd, net als Gerard en Stientje.

Waar in Bussum zit de firma eigenlijk? Gerard wordt in de bekendmaking nog winkelier genoemd. Op 23 maart 1882 is zijn zoon Hendrikus al in Bussum geboren, dus kennelijk is dat al de plaats waar Gerard dan een winkel heeft.  Dijkhuis en Meijer willen nu-  ze worden in het krantenbericht aangeduid als fabrikanten –  ‘in het klein‘ drank gaan verkopen in ‘hunne woning’ in de Nassaulaan in Bussum. Daar krijgen ze op 8 december 1885 toestemming voor.

Vergunningaanvraag van Dijkhuis & Co om in de Nassaulaan in Bussum alcoholische drank te verkopen.

Vergunningaanvraag van Dijkhuis & Co om in de Nassaulaan in Bussum alcoholische drank te verkopen.

Kennelijk hebben de twee er al een woning, maar nog geen fabriek. Welk huis is dat? Dat weet ik niet zeker, maar het is aan te nemen dat het gaat om het pand dat nu bekend staat als Nassaulaan 25a, en waarin Aldert later zijn kruidenierswinkel heeft.

In de oudste stukken komt het onder twee andere aanduidingen voor. Het had eerst een ‘wijknummer.’ Bussum was toen nog in wijken verdeeld, wijk A, wijk B enz, en binnen die wijken hadden de huizen een nummer.

Daarna kom ik de winkel tegen als Nassaulaan 15. Na een tijdje onderzoek, ontdek ik dat er meer winkels in de straat ’10 omhoog zijn gegaan.’ Nummer 15 is dus later 25 geworden, en tegenwoordig is het Nassaulaan 25a.  Kennelijk werden de lege ruimtes in het begin van de straat volgebouwd, en waren er daardoor nieuwe straatnummers nodig.

Nassaulaan Bussum. Familie-archief Meijer. Links achter het uithangbord nr 15/25 Kruidenierswinkel Aldert Meijer.

Nassaulaan Bussum. Links achter het uithangbord nr 15/25 Kruidenierswinkel Aldert Meijer.

Hierboven ziet men (op het origineel) dat links een bord ‘nr 13’ hangt, meteen gevolgd door de winkel van A. Meijer, die op dat moment dus nog nr. 15 moet hebben.

Wie alle ansichten van de Nassaulaan doorkijkt, – de Historische Kring Bussum heeft een mooie collectie – krijgt een goed beeld van de ontwikkeling van de laan. Het begint met aarzelende woningen in boerenland. Prachtige villa’s met grote tuinen bepalen het straatbeeld. Daartussen staan smaakvolle winkels. Op de ansicht hierboven zie je de laan al voller worden. Er staan nog bomen, maar de weg is al behoorlijk druk. Te zien is ook hoe dat komt: eind negentiende eeuw raakt de fiets ingeburgerd, en kunnen winkels zich concentreren in een centrum in het dorp.

De Nassaulaan ontwikkelt zich dan tot de belangrijkste winkelstraat van Bussum, met veel keuze voor de klant. Er zit niet één boekenwinkel, nee, er zitten er vier. Er zitten drie kruideniers, en noem maar op.  Handkarren zijn dan nog een belangrijk bedrijfsmiddel, daarmee worden de waren uitgevent en thuisbezorgd, als het niet met de bakkersfiets gebeurd. Op straat spelen nog gewoon de kinderen zoals die jongen daar links met zijn blikken trommel. De jongens soms op klompen, maar de rijkere burgerjongens dragen natuurlijk schoenen. De meisjes dragen mooie witte jurkjes. Ot en Sien.

Als er een fotograaf komt, is dat nog een hele gebeurtenis. Daarvoor komen de mensen uit de winkels en gaan de kinderen braaf op een rijtje staan. Want de techniek laat bewegende mensen nog niet toe, dus moet er rustig geposeerd worden. Gebeurt dat niet, zoals op enkele ansichten te zien is, dan krijg je schimmen. Dat is te zien op één van de ansichten uit mijn familie-archief.

Nassaulaan in Bussum met 'Alli en Kees.' Rechts voor de bomen nr 25, de winkel van Wed. A. Meijer. Op de foto moeten Aldert Meijer en zijn neef Kees van der Bilt staan.

Nassaulaan in Bussum met ‘Alli en Kees.’ Rechts voor de bomen nr 25, de winkel van Wed. A. Meijer. Op de foto moeten Aldert Meijer en zijn neef Kees van der Bilt staan.

Het is weer een kaart van de Nassaulaan verstuurt door Cornelia Groot, de Wed. A. Meijer. Rechts voor de bomen is haar winkel te zien.

Beste Johan, Hoe maak je het? Hier is alles in orde, als je goed kijkt zie je Alli met Kees staan. Vindt je het niet aardig? De brieven heb ik na (sic) Tante M gezonden. Hopelijk weer nu schrijf je nog eens. Hartelijke gr Cor.

Het is een bekende ansichtkaart van de Nassaulaan in Bussum, maar nu blijkt echter dat mijn opa Aldert er als kind op staat (Alli) met zijn neef Kees van der Bilt, de zoon van Cornelia’s zus Cato (Catharina Groot). Eén van de jongens staat er heel vaag op, omdat hij bewogen heeft.

In hoog tempo wordt de chique lommerrijke Nassaulaan  volgebouwd, en de gevels rechtgetrokken. Het verkeer wordt drukker. Er verschijnen steeds meer reclame- en verkeersborden. ‘Verboden voor motorvoertuigen.” De straat verrommelt.

Pioniers

Als de heren Dijkhuis & Co in 1884 beginnen, is dat nog ver weg. Ze zijn pioniers. Hoe de straat er dan precies uitziet, weet ik niet, want de bekende ansichten dateren allemaal van na 1900. Wat we wel weten: wat de heren zo al verkochten. Want natuurlijk moet er geadverteerd worden in de Gooi en Eemlander. Wat blijkt: de heren Dijkhuis en Meijer hebben het goed voor met hun medeburgers, ze verkopen vooral gezonde producten. Dat blijken trouwens alle leden van de familie te doen, en ook de concurrentie. Dan hebben we het niet alleen over mineraalwater (geneeskrachtig), maar ook over tabak en wijn, goederen die we tegenwoordig niet meer echt associëren met gezond leven.

Gooi en Eemlander 1885

Advertentie van Dijkhuis & Co uit 1885 in de Gooi en Eemlander, voor ‘medicinale wijn.’

De zaken gaan kennelijk goed, want de verkoop in het woonhuis is al snel niet meer genoeg. Er moet een fabriek komen. Een architect daarvoor is snel gevonden, het wordt de stadsarchitect J. F. Everts, die half Bussum heeft gebouwd, waaronder het toenmalige gemeentehuis. Vervolgens wordt de bouw openbaar aanbesteed, en waar kan dat beter dan in het net gebouwde hotel De Rozenboom, om de hoek, in de Brinklaan?

Aanbesteding van de bouw van de fabriek van Dijkhuis & Co in de Nassaulaan in Bussum. Gooi en Eemlander 22-11-1884

Aanbesteding van de bouw van de fabriek van Dijkhuis & Co in de Nassaulaan in Bussum. Gooi en Eemlander 22-11-1884

Er wordt een fabriek gebouwd op het toenmalige adres Nassaulaan 21, het hoekpand dat nu nr 31 draagt, op de hoek met de Veldweg.

Dijkhuis en Everts hebben elkaar trouwens al eerder ontmoet bij de brandweer.  Everts is namelijk Opperbrandmeester van de gemeente, en even later zien we dat Dijkhuis ook bij de brandweer gaat. Hij wordt brandmeester.

Gerardus Hermannus Dijkhuis wordt tot brandmeester in Bussum benoemd

Gerardus Hermanus Dijkhuis wordt tot brandmeester in Bussum benoemd

Wie de gunning voor de bouw krijgt, weet ik niet, maar in 1885 kan de fabriek starten. In een advertentie wordt de klanten duidelijk gemaakt dat de productie verplaatst is. De straatnummers worden nog in de oude ‘wijktelling’ gegeven, maar de beide genoemde adressen zitten dicht bij elkaar, en het moet hier gaan om een verhuizing van Nassaulaan 25 naar 31. Met andere woorden:  het woonhuis waar de heren eerder vergunning voor kregen om drank te verkopen (‘hunne woning”) was Nassaulaan 25. Kennelijk hadden ze daar een goede start gemaakt, want nr 31 is flink groot. Maar wat ik van de buitenkant moet denken? Ik vind het nogal een ratjetoe. Voor een deel lijkt het een woning, voor een deel opslagloodsen. Mooi is het niet.

Voorkant van de limonadefabriek Dijkhuis & Co, de zijkant loopt verder in de Veldweg. Op de gevel is te lezen: F.A.B. Flier. Fa. Dijkhuis & Co.

Voorkant van de limonadefabriek Dijkhuis & Co, de zijkant loopt verder in de Veldweg. Op de gevel is te lezen: F.A.B. Flier. Fa. Dijkhuis & Co.

Dijkhuis & Co aan de Nassaulaan/Veldweg in Bussum

Dijkhuis & Co aan de Nassaulaan/Veldweg in Bussum

Dijkhuis & Co aan de Nassaulaan/Veldweg in Bussum

Dijkhuis & Co aan de Nassaulaan/Veldweg in Bussum

Dijkhuis en Co 1885 verplaatst Gooi en Eemlander

Advertentie in de Gooi en Eemlander van Dijkhuis & Co waarin ze de verplaatsing van de fabriek in de Nassaulaan bekend maken.

De verplaatsing van de fabriek betekent kennelijk niet dat de Nassaulaan 25 wordt opgegeven. Integendeel: er wordt extra mankracht gevraagd:

Kruideniersbediende gevraagd door Dijkhuis en Co voor de kruidenierswinkel van A. Meijer in de Nassaulaan.

Kruideniersbediende gevraagd door Dijkhuis en Co voor de kruidenierswinkel in de Nassaulaan.

Op dat moment beslaat Dijkhuis & Co dus twee panden in de Nassaulaan. Uit advertenties wordt duidelijk wat er wordt verkocht. Diverse soorten bieren (zie advertenties in bijlage onder aan dit artikel),  wijn, likeuren, vruchtensappen en mineraalwater. Frisdrank, zouden we nu zeggen, ‘prik’, want er wordt koolzuurgas aan toegevoegd. Dat gebeurt kennelijk via de methode Beins.

H. Beins was een “intelligent beoefenaar der natuurwetenschappen, en in zonderheid bekend geworden in het binnen- en buitenland door zijne ontdekking van het maken van vloeibaar koolzuur door verhitting.

De Amsterdammer overleed in 1888 in Groningen, maar zijn uitvinding was een succes: prik voor in de limonade. Inventief, maar de heren Dijkhuis en Co blijken bijna net zo inventief. Ze komen met een drank die onze familie rijk had kunnen maken als ze net zo succesvol zou zijn geworden als Cola. Probleem: iedereen die er over vertel vindt het idee bij voorbaat al vies. Het nieuwe product wordt dan ook geen succes. Waar ik het over heb? Lees hieronder:

Advertentie Dijkhuis & Co in de Gooi en Eemlander 16-05-1885: mousserende melk te koop!

Advertentie Dijkhuis & Co in de Gooi en Eemlander 16-05-1885: mousserende melk te koop!

Modern zijn ze wel, de heren, want ook met de telefoon zijn ze er snel bij. Nr. 15 in Bussum hebben ze. De kruidenierswinkel op nr. 25 zal later telefonisch bereikbaar zijn via telefoonnummer 47. Af en toe bekruipt me het idee dat ik gewoon eens moet bellen. Eerst het kengetal, en dan aan de telefoniste vragen om me door te verbinden met nr. 47: ‘Hallo Aldert!’

Wat een verrassing zou dat zijn. Wat zouden ze me te vertellen hebben, die verre voorvaderen van me? Maar al snel bedenk ik dat het geen zin heeft. De lijn zal even dood blijven als Aldert en al die anderen waarvan ik de namen tegenkom in mijn onderzoek.

Boedelscheiding

Ik neem aan dat er een soort arbeidsdeling ontstaat tussen Gerard en Aldert, hun vrouwen zullen trouwens volop hebben meegewerkt. De dranken worden verkocht op nr 31 en op nr. 25 de kruidenierswaren en tabak.

dijkhuis GE 1888 tabakVan de productie moeten we ons denk ik niet al te veel voorstellen. Geen lopende band, geen grote gemechaniseerde processen. Het zal nog gewoon handwerk zijn geweest met kleine machines, grote vaten, houten kratten, en bezorging met paard en wagen. Ik vond op internet een foto van een andere limonadefabriek uit de tijd, en zo stel ik het me ook voor dat het ongeveer toeging bij Dijkhuis & Co:

Handmatige productie van limonade.

Handmatige productie van limonade.

De fabriek draait kennelijk goed, want ook nadat Gerard en Aldert al lang dood zijn, blijft hij nog lang bestaan. Maar tussen Gerard en Aldert gaat het kennelijk minder. Het is natuurlijk niet heel erg logisch qua werkverdeling, twee mannen die samen op twee locaties werken. Aldert is zich ook wat gaan ergeren aan het feit dat hij alleen als ‘Co’ mee mocht doen, en wilde hij zijn eigen plek. In ieder geval: er komt een boedelscheiding.

Op 23 maart 1892 staan er twee advertenties onder elkaar in de Gooi en Eemlander. In de eerste maken Gerardus Hermanus Dijkhuis en Aldert Meijer bekend dat Meijer vanaf 1 april voor eigen rekening verder gaat in de handel van Chemicaliën, Kruidenierswaren, Verfstoffen en aanverwante zaken, en op eigen naam: Aldert Meijer Jr. Waarbij opvalt dat Aldert zich tot zover na de dood van zijn vader – die niemand in Bussum persoonlijk gekend zal hebben – Junior blijft noemen.

Bekendmaking dat Aldert Meijer Junior op eigen rekening verder gaat in Bussum

Bekendmaking dat Aldert Meijer Junior op eigen rekening verder gaat in Bussum.

In de tweede advertentie maakt Gerard in zijn eentje bekend dat hij Dijkhuis & Co voortzet.

Bekendmaking dat Gerardus Hermannus Dijkhuis de firma Dijkhuis & Co in Bussum alleen zal voortzetten.

Bekendmaking dat Gerardus Hermanus Dijkhuis de firma Dijkhuis & Co in Bussum alleen zal voortzetten.

Het verschil in de twee advertenties suggereert dat het nog steeds Gerard is, die de beslissingen neemt. En niet veel later neemt Gerard nog een opvallende beslissing: hij verkoopt de fabriek. Waarom dat? De fabriek is levensvatbaar, want hij zal nog tot 1931 bestaan onder de naam Dijkhuis & Co.

Misschien had Gerard er gewoon genoeg van, of wilde hij sowieso eens wat anders.

In het privéleven van Gerard was er nogal wat gebeurd. In 1884 was zijn jongste zoontje Aldert al na zeven weken overleden. In 1893 overlijdt zijn vrouw Stientje Meijer op 44-jarige leeftijd. En kort daarop –  In 1895 – overlijdt hun zoon  Gerard Aldert Meijer op 15-jarige leeftijd. Gerard blijft alleen over met zijn zoon Hendrikus. Daar weet ik alleen van dat deze in de slechts 42 jaar dat hij zal leven, driemaal trouwt en scheidt, en kennelijk grote schulden nalaat. Zeker voor die tijd, een opmerkelijke levenswandel.

Overlijdensadvertentie van Stientje Meijer. 01-11-1893, vrouw van Gerardus Hermannus Dijkhuis

Overlijdensadvertentie van Stientje Meijer. 01-11-1893, vrouw van Gerardus Hermanus Dijkhuis

Overlijdensadvertentie van Gerardus Aldert Dijkhuis

Overlijdensadvertentie van Gerardus Aldert Dijkhuis

Partnerschap Roelof Los met Gerard Dijkhuis

Gerard gaat niet bij de pakken neer zitten maar heeft mooie nieuwe plannen, samen met zijn buurman. Naast zijn bedrijf Dijkhuis & Co zit Boekhandel Los. Nog steeds is Los een bekende boekhandel in Bussum. De winkel huidige Boekhandel Los is gebouwd in 1894 geopend op Nassaulaan 33 (toen nog 23) maar de boekhandel bestaat kennelijk al eerder op een andere locatie.

Boekhandel Los in Bussum, met direct daarachter de fabriek Dijkhuis & Co. Buurmannen Los en Dijkhuis beginnen in 1897 samen een elektrische drukkerij in Amsterdam

Boekhandel Los in Bussum, met direct daarachter de fabriek Dijkhuis & Co. Buurmannen Los en Dijkhuis beginnen in 1897 samen een stoomdrukkerij in Amsterdam

Oprichter Roelof Los (Leeuwarden 1863 – Amsterdam 1935) heeft het al snel gezien in het dorp Bussum en gaat naar Amsterdam. Gerard zal kennelijk meegaan, hoewel hij zijn huis in Bussum aanhoudt. Samen nemen ze de Amsterdamsche Stoomdrukkerij over, oftewel Drukkerij D. de Voogd in de Nicolaas Berchemstraat 1 in Amsterdam.

Los is een gesjeesde student. Hij deed ooit een poging om oude letteren te studeren, maar begon al op 21-jarige leeftijd de boekhandel in de Nassaustraat die nog altijd zijn naam draagt. Hij deed dat in 1887 met zakenpartner Gerrit Bakker. Roelof bestierde de boekenwinkel, Bakker de drukkerij die er bij hoorde en er naast lag. In 1898 deed Los de zaak over aan Gijsbert Willem Goedhart.

De Fa. Dijkhuis & Co wordt ook verkocht en de twee beginnen in Amsterdam. Waarom? En hoe verstandig was die keuze? Bussum ontwikkelde zich op dat moment tot een echt schrijversdorp. Frederick van Eeden schreef er De Kleine Johannes, en de dichter Gorter vestigde zich er (waarover in een later blog meer). En uitgerekend in hetzelfde jaar 1898 vestigde zich uitgeverij Van Dishoeck in Bussum, succesvol uitgeverij van veel van die Bussumse schrijvers. Bussum blijkt dus een goede plek voor een uitgeverij.

Advertentie van de Amsterdamsche Stoomdrukkerij Dijkhuis en Los, voorheen D. de Voogd in de Nieuws van den Dag 26-12-1898

Advertentie van de Amsterdamsche Stoomdrukkerij Dijkhuis en Los, voorheen D. de Voogd in de Nieuws van den Dag 26-12-1898

In Amsterdam gaan Los en Dijkhuis samen een tijdschrift uitgeven, het Weekblad voor Kunst en Letteren. Er wordt een redactie aangetrokken met bekende namen. Eén daarvan is Winkler Prins, de naamgever van de bekende encyclopedie. Prins woont in Veendam, het geboortedorp van Gerard. Het is daarom goed mogelijk dat de twee elkaar al kenden.
Tijdschrift drukkerij Los 21 11 1898 Het nieuws van den dag

Dijkhuis & Co aan de Nassaulaan in Bussum wordt in 1977 overgenomen door T.J. Maassen.

Dijkhuis & Co aan de Nassaulaan in Bussum wordt in 1897 overgenomen door T.J. Maassen.

T. J Maassen zet de limonadefabriek voort, tot die in 1919 opnieuw wordt overgenomen. De fabriek blijft tot haar einde de naam van haar naamgever dragen, maar krijgt er de toevoeging ‘L.A.B. Flier’ bij. In 1914 vind ik een vermelding van de ‘Wed. L.A.B. Flier.” Haar man is kennelijk overleden en daarmee houdt Dijkhuis & Co na enige tijd op te bestaan. In ieder geval stapt Amstel in 1919 over op een ander verkooppunt.

Fa. Dijkhuis & Co in Bussum wordt in 1919 opnieuw overgenomen.

De leverantie van Amstelbieren door Fa. Dijkhuis & Co in Bussum wordt in 1919  overgenomen.

In de Gooi en Eemlander wordt Nassaulaan 31 verkocht. Er komt enige tijd een Amsterdams bedrijf in dat ramsjpartijen kleding verkoopt. Dat komen er achtereenvolgens een autogarage en een speelgoedzaak in.

Uit de advertentie voor de verkoop – die ik heb gevonden nadat de rest van dit artikel heb geschreven – blijkt me dat er in nr 31 ook een flink woongedeelte zat. Mijn moeder bevestigd dat: je opa is achter op de Veldweg geboren. Het pand wisselt van eigenaar voor 31.500 gulden.

Verkoop van Nassaulaan 31 in Bussum. Gooi & Eemlander 14 februari 1920.

Verkoop van Nassaulaan 31 in Bussum. Gooi & Eemlander 14 februari 1920.

GE 16 04 1920 Dijkhuis en Co verkocht

In de archieven worden slechts enkele afleveringen van de Weekblad voor Kust en Letteren bewaard. Het partnerschap tussen Los en Dijkhuis komt namelijk abrupt ten einde. In 1899 overlijdt Gerard in Bussum. Zijn zoon Hendrik Dijkhuis en broer Johan Dijkhuis plaatsen een overlijdensadvertentie in de Gooi & Eemlander. In een advertentie daaronder neemt Roelof Los afscheid van zijn ‘geachte compagnon.’

Advertenties van de familie en van zakenpartner Roelof Los bij het overlijden van G.H. Dijkhuis van Dijkhuis & Co in Bussum.

Advertenties van de familie en van zakenpartner Roelof Los bij het overlijden van G.H. Dijkhuis van Dijkhuis & Co in Bussum.

Een maand later verschijnt er een advertentie in de krant, die me toch nog iets van een persoonlijk inkijkje in het leven van Gerard en Stientje geeft. Hun hele inboedel wordt geveild. Notaris S. Scheffelaar Klots zal alles verkopen tegen contant geld, in Hotel Vlietlaan. Ik denk dat de opdrachtgever van de verkoop de enig overgebleven zoon moet zijn, Hendrik.

Zo te zien gaat het om de inboedel van een welvarend middenklasse gezin. Echt persoonlijke bezittingen worden niet geveild – geen schilderijen of sieraden – maar wel heel veel stoelen en tafels, bedden, gravures, boeken en een vogelkooi. Uit de drukkerij in Amsterdam zijn dan ook een aantal dingen te koop: een brandkast en een cylinderschrijfbureau.

Na zijn dood wordt de inboedel van Gerardus Hermannus Dijkhuis in Bussum geveild.

Na zijn dood wordt de inboedel van Gerardus Hermanus Dijkhuis in Bussum geveild.

Het zou me niet verbazen als zoon Hendrik het geld nodig had. Het enige andere dat ik nog van hem vindt, dateert uit 1911. Het gaat dan om een scheiding ‘bij verstek,’ want Hendriks verblijfsplaats is onbekend.

Roelof Los zet de Amsterdamsche Stoomdrukkerij nog enkele decennia voort onder zijn eigen naam, maar stopt met de uitgave van het kunsttijdschrift.

Zo komt er een toch een wat tragisch eind aan het leven van Gerard en Stientje. Van een leven lang hard werken blijft weinig over.

Boekhandel Los bestaat nog steeds en heeft een klassieke gevel. Op de plaats van de fabriek van Dijkhuis & Co is in de jaren 1980 een nieuwe winkel geplaatst, nadat een brand de bestaande bebouwing verwoestte.

Scheiding van Hendrikus Dijkhuis, in 1911, bij verstek omdat zijn verblijfsplaats onbekend is.

Scheiding van Hendrikus Dijkhuis, in 1911, bij verstek omdat zijn verblijfsplaats onbekend is.

Nawoord/ verantwoording

Dit is wat ik tot nu toe online aan bronnen heb kunnen verzamelen. In archieven is ongetwijfeld meer te vinden, zoals vergunningsaanvragen e.d.. Wat ontbreekt zijn persoonlijke bronnen of foto’s van de hoofdpersonen. In mijn familie is daar niets van bewaard. Of er meer te vinden is bij de familie Dijkhuis of nazaten daarvan betwijfel ik, al zou het mooi zijn als er iets zou opduiken.

Lees hier verder over de geschiedenis van de familie Meijer

Bijlages

4 7 1885

4 12 1886 likeuren Dijkhuis7-7-1888 dijkhuis lege flessen terugbrengen11 8 1894 mineraal water vrij van metalen27 7 geen schadelijke bestanddelen Dijkhuis @ Co1887 Dijkhuis & co nieuw Bessensap1888 Dijkhuis De Amstel1892 dijkhuis influenza wijn1898 Amstelbierdijkhuis GE 1888 tabakGo Eem 13 6 1903 Dijkhuis & Co bij haltesGooi en Eem 13 08 1887 Verkoop Dijkhuis en Co op diverse plaatsenGooi en Eemlander 1885

Voorpagina van de Bussumsche Cournant met grote advertentie van Dijkhuis & Co

Voorpagina van de Bussumsche Cournant met grote advertentie van Dijkhuis & Co

Advertisements