Tags

, , , , , , , ,

“Dit wordt een klapper!”dacht ik bij mezelf toen in in 1999 een persbericht over de ECB schreef. In die tijd had ik de Rijksuniversiteit Groningen als vaste opdrachtgever. Mijn persberichten voor de RUG haalden altijd de kranten, en ik had er nu dan ook het volste vertrouwen in dat dit een klapper zou worden. Fabian Amtenbrink fileerde de plannen voor de ECB, de Europese centrale bank die toen in oprichting was. Een sensationeel verhaal, vond ik. Een verhaal waar ik ontzettend verontwaardigd en ongerust van werd, en dat daarom overal verteld moest worden.

Ondemocratisch

Wat was er aan de hand? “Een klein clubje van tien man gaat hier de belangrijkste beslissingen van Europa maken zonder enige democratische controle, ” werd mij verteld.

Zonder enige democratische controle? Ja, legde promovendus Amtenbrink mij uit. Het is echt ongelofelijk! Hoelang heeft Europa gestreden voor democratie? Hoeveel slachtoffers heeft dat gekost? En hier wordt het weggeven zonder vloek of kreun.

Amtenbrink legde mij als leek uit, hoe het zat. Je hebt verschillende soorten centrale banken. In sommige landen worden die politiek gestuurd. In andere landen – zoals Duitsland – heeft men daar slechte ervaringen mee. Duitsland kende na de Tweede Wereldoorlog een hyperinflatie waar het land nu nog een trauma van heeft.

Duitsland had een dikke vinger in de pap bij het oprichten van de ECB, en die bank werd dus op afstand van de politiek geplaatst. Amtenbrink had daar an sich geen moeite mee, maar – zo vervolgde hij – je kunt en moet wel heel veel doen om de bank democratisch te legitimeren. Je zult bijvoorbeeld moeten zorgen dat alle beslissingen transparant worden genomen, te verantwoorden zijn, en dat er controle van het Europees Parlement is. Hij droeg zelf flink wat voorstellen voor aan.

Geen reactie

Hoe zouden de gewone Nederlanders reageren als ze wisten dat de belangrijkste beslissingen over hen zouden worden genomen, door een groepje van geheimzinnige bankiers?

Niet.

Waar kranten mijn persberichten snel oppakten als het over dingen ging als ‘de strafbare belediging,’ bleef het nu oorverdovend stil. Geen enkele krant publiceerde ook maar het kleinste berichtje over de kwestie. Waar dat aan lag?

De Nederlandse politiek steunde Duitsland ondertussen stevig bij de oprichting van de ondemocratische ECB en werd daarvoor beloond doordat het de eerste president van die bank mocht leveren, Wim Duisenberg.

Amtenbrink kreeg een prestigieuze prijs voor zijn proefschrift en meteen ging het persbericht opnieuw de deur uit. Het bleef weer helemaal stil. Alleen een enkel specialistisch economisch blad ging in op deze ‘fatale alleenheerschappij van de ECB.’

Inmiddels is Amtenbrink professor op de Erasmus Universiteit in Rotterdam. En inmiddels zijn we er erg aan gewend geraakt dat alles wordt geprivatiseerd en overgelaten aan de ‘vrije markt.’

Die zogenaamde vrije markt blijkt telkens weer te bestaan uit geheimzinnige clubjes mensen, die belangrijke beslissingen nemen in achterkamertjes. Zoals in de bouw(fraude), maar ook bij het vaststellen van de liborrente en de rente op derivaten. We mogen er van uitgaan dat de uitgelekte voorbeelden slechts een topje van de ijsberg zijn. Die hele vrije markt blijkt te bestaan uit clubjes bestuurders die zich onttrekken aan democratische controle.

Ingestort

We hebben inmiddels ook gezien hoe financiële beslissingen van ECB en IMF grote delen van Europa in volstrekte armoede hebben gestort. Daarbij krijgen voor het gemak de slachtoffers maar de schuld, alsof het alleen de gewone Griek was die voor dit financiële systeem heeft gekozen. Grieken die niets anders deden dan ze altijd hadden gedaan.

Toen het communisme instortte werd het gevierd. Nu het ECB-systeem is ingestort valt er weinig te vieren. Of toch?

We staan nu op een nieuw uniek tijdstip in Europa en misschien wel de hele wereld. De Grieken zeggen: het moet anders. Europa moet anders. Democratie versus het financiële systeem.  Gewone mensen versus geheimzinnige gesloten clubjes rijken.

De Grieken hebben nu democratisch besloten dat het menselijke welzijn niet mag worden opgeofferd aan het financiële systeem, door te stemmen op een partij die in eigen land wil afrekenen met corruptie en machtsmisbruik. Zal dat een olievlekwerking hebben? Zal Europa veranderen van een liberaal-economisch in een democratisch project?

Ik weet inmiddels nog steeds niet waarom het werk van Amtenbrink nooit enige publiciteit heeft gehad, maar ik weet wel dat het een falen van onze vrije pers en democratie was, en wat de gevolgen zijn geweest.

Een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de Eurocrisis ligt in Nederland. De Nederlandse  politiek staat nu op de achterste benen omdat de ECB beslissingen neemt die haar niet aanstaat, zoals het bijdrukken van 1140 miljard euro, maar dat is slecht gespeelde hypocrisie, want bekend is dat onze democratie er niets over te zeggen heeft. En dat Nederland dat zelf zo geregeld heeft. Men had beter kunnen en moeten weten…

prof. dr. Fabian Amtenbrink

prof. dr. Fabian Amtenbrink

Advertisements