Tags

, , , , , , , ,

Meanwhile in Haren 393656_10151249420239974_1817257059_n

Burgers en agenten stonden op 21 september doodsangsten uit tijdens Project X Haren. Terwijl het vanaf een uur of zes duidelijk was dat er rellen zouden komen, arriveerde de ME pas een uur of vier later. Het dorp werd een slagveld en het is een wonder dat er geen doden zijn gevallen.

Dat de voorbereiding en uitvoering van de politie op Project X Haren volstrekt amateuristisch en knullig was, weten we inmiddels. Dat er over gebeurtenissen door de politie meerdere officiële maar tegenstrijdige verklaringen naar buiten zijn gebracht weten we ook. Misschien zal het rapport van de Commissie Cohen daar nog wat aan toevoegen. Daarna komt de belangrijke vraag: wie is er verantwoordelijk en wordt die verantwoordelijkheid ook genomen?

“Ik zal je eens laten zien wat aftreden is!” stelde wethouder Ypke Gietema  in 1992 de Kredietbankaffaire. Groningen was 58 miljoen kwijt geraakt door wanbeleid bij de Groninger Kredietbank maar de verantwoordelijke wethouders Piet Huisman en Tonny van de Vondervoort wilden niet aftreden. Hun PVDA-collega Gietema ergerde zich hier zo aan dat hij zelf aftrad, hoewel hij nauwelijks bij de kwestie betrokken was. Van der Vondervoort bleef wethouder tot zij staatssecretaris werd.

De daad van Gietema is zeldzaam in Nederland. Verantwoordelijk zijn en verantwoordelijkheid nemen zijn twee heel verschillende dingen. En hoe groter de affaire hoe kleiner de verantwoordelijkheid, lijkt het meestal.

Het meest verantwoordelijke beroep

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het ‘buschauffeur’ het meest verantwoordelijke beroep is. Met een groot log object door smalle straatjes vol wandelaars en fietsers die zich niet aan de verkeersregels houden, je komt ogen tekort. Eén klein foutje en er vallen gewonden of doden. En gebeurt dat, dan helpt er geen ontkennen en ben je je baan kwijt.

Nu Nederland van affaire naar affaire wankelt, blijkt er meestal niemand verantwoordelijk. Er blijkt een groot verschil tussen het besturen van een bus, een bedrijf of een overheidsorganisatie.  In de praktijk lijken alleen klokkenluiders en ondergeschikten de gevolgen te voelen. De klokkenluider Ad Bos in de bouwfraude-affaire bijvoorbeeld, raakte alles kwijt en moest wonen in een camper  aan de rand van Egmond. Ondergingen de verantwoordelijken voor de bouwfraude een vergelijkbaar lot? Tuurlijk niet!

Terug naar Project X Haren. In mijn naïviteit vroeg ik vrijdagmiddag  21 september nog aan RTV Noordcollega Goos de Boer waar de ME stond, want ik ging er blind van uit dat die achter de hand werd gehouden. Dat bleek niet het geval. Waar iedere leek wist dat er massaal ME achter de hand moest zijn, omdat er 30.000 mensen aankondigden te komen, blijkt dat de politieleiding daar heel anders over dacht.

Het wordt interessant hoe men dat wil rechtvaardigen, maar het zal waarschijnlijk ‘vergaande onbenulligheid’ worden omschreven, maar dan verpakt in voorzichtige bewoordingen als ‘Dit was eenmalig, een unicum’ en ‘niemand wist waar we op voorbereid moesten zijn.’ Met als resultaat dat er niemand verantwoordelijk is. En als er valse en dubbele verklaringen zijn gegeven? Dan is dat vast ‘een misverstand.’

Als damage control  heeft de politie al een intern rapport laten uitlekken over de kwestie en de maatregelen die men aan de hand daarvan heeft genomen. Handig, dan kun je als organisatie al stellen dat je ‘lessen hebt geleerd.’ Dus hoef je daarna niets meer te veranderen.

Vrijdag zullen we meer weten. Cohen mag dan een oordeel vellen over zijn opdrachtgevers van de Driehoek: burgemeester Rob Bats van Haren, korpschef Oscar Dros en plaatsvervangend hoofdofficier van justitie Hessel Schuth.

Onafhankelijk of ‘wiens brood men eet…’?

Getapte jongens?

Het onderzoek van Cohen vindt trouwens plaats met ruggensteun van minister Ivo Stelten. Juist,  de man die overal de getapte jongen speelt met de populaire boodschap  dat er zo streng moet worden opgetreden. Zou dat ook gelden voor fouten binnen de politie-organisatie of alleen voor de meelopers onder de relschoppers van Project X Haren?

Opstelten is bezig met een reorganisatie van de politie en volgens geluiden uit de politiewereld schijnt hij gebrek te hebben aan betrouwbare leidinggevenden, door een affaire in de Randstad. Dus heeft hij de Groningse politiebaas Oscar Dros hard nodig voor het Noorden.

Kennelijk staat er daarbij veel op het spel, want in politiekringen is men schuw. Om niet te zeggen: bang. Agenten zijn namelijk bang dat ze worden afgeluisterd als ze met journalisten over Project X Haren praten. Getapt.

Ik moest er even over denken. Agenten en journalisten afluisteren in Nederland? Is dat mogelijk? Wat vind de rechter daarvan? Staat die dat toe? En wie kan daar opdracht toe geven?

Wat is er aan de hand dat zelfs politiemensen hun werkgever niet meer vertrouwen? Is dat geen alarmerend signaal?  Ik vind het zwaar verontrustend.

Collectief verantwoordelijk

Ondertussen heeft Project X Haren wel geleid tot een juridisch novum. Relschoppers kunnen voortaan collectief verantwoordelijk worden gesteld voor de aangerichte schade, via het Schadefonds, dat is ingesteld op last van staatssecretaris Teeven. Ik ben geen jurist maar volgens mij kan die collectieve verantwoordelijkheid juridisch heel interessant worden als die wordt toegepast op andere zaken, zoals het dopinggebruik onder wielrenners, bouw- of vastgoedfraude of de bankencrisis. Of blijft zo’n prachtig middel alleen gereserveerd voor de kleine jongens?

Hoe zit het nu met de bestuurders van de Driehoek, waarop de bange burgers van Haren hun vertrouwen hadden gesteld tijdens Project X Haren? Gaan die vrijdag ook collectief hun verantwoordelijkheid nemen? Ik ben benieuwd. Of is verantwoordelijkheid in Nederland echt alleen iets voor busbestuurders?

Advertisements